Seán agus na Réamonnaigh

Ní raibh polaitíocht ná dearcadh Sheáin Mhic Réamoinn saor ó locht ná baol air

 John Redmond (1856 - 1918, ar clé) le John Dillon (1851 - 1927), circa 1910. grianghraf: hulton archive/getty images

John Redmond (1856 - 1918, ar clé) le John Dillon (1851 - 1927), circa 1910. grianghraf: hulton archive/getty images

 

Cheapas rud éigin deas a rá mar gheall ar Sheán Mac Réamoinn Luan Cásca ar son na carthanachta agus an chomhbhráthrachais. Rud amháin, sin uile! Sin adeir m’intinn lem anam ag tabhairt foláirimh gan dul thar fóir, ar eagla na heagla na heagla.

Ní hé Seán Mac Réamoinn an duine uasal a bhailigh ceol agus ábhar traidisiúnta mar chuid d’aonad taistil Raidió Éireann i n40í agus i g50í na haoise seo caite fadó atá sa trácht agam, ach John Edward Redmond de shliocht an tí mhóir agus a bhí i gceannas an pháirtí phairlimintigh náisiúnta Éireannaigh aimsir Éirí Amach na Cásca agus ar chuir imeachtaí an lae sin a chuimhne in abar pholl Tí Liabáin agus i sloic níos domhaine ná é.

Rud amháin deas, sin an méid!

Toisc caint a bheith ann anois nár thoiligh an tUachtarán freastal ar chomóradh 100 bliain a bháis mheasas gurbh fhiú tumadh agus tóch a dhéanamh timpeall ar cad is féidir a rá ar a shon. Bhí sé go láidir ar son a chomhthiarna talún Parnell, agus is fíor gur sheas sé go macánta ar son leasú chearta tionóntaithe nuair a tháinig an chnámh ar an uilinn. Nílid sin san áireamh agam, áfach, mar ba dhóigh leat go mbeadh an méid sin ina thalamh slán ag feisire Éireannach ar bith.

Is chuige atáim ná gur shínigh sé litir a foilsíodh ar cheann de nuachtáin na Breataine ag cur i gcoinne sluadhíothú na nAirméineach ag tuanna agus ag claimhte agus ag gunnaí agus ag gorta d’aonghnó na dTurcach i mblianta deiridh na 19ú haoise.

B’iad seo na sléachta Hamidiacha a tharla deich mbliana roimh na cinn a bhfuil eolas ag an saol orthu, is é sin, ag an saol seachas ag rialtas na Tuirce. An bhfuil a fhios agat, b’in seasamh mórálta in aghaidh an áir nach dtugtar aon chreidiúint dó ina thaobh, agus ba cheart go ndéanfaí gan leithscéal.

Anois, sin agat é, tá mo dheachú íoctha agam, fuaireas rud amháin go bhféadfainn é a chur sa tábla ar a shon.

Is í an fhadhb atá agam tráchtairí ag tabhairt stair an lae inné isteach ar urlár an lae inniu, na cogaí úd fadó a thabhairt chun cláir na linne seo.

Ba phríosúnach aicme agus ama é an Réamonnach, agus bhí saol eile ag borradh thíos staighre nach raibh aon dul aige ar a thuiscint go fiú is má bhí níos mó cillíní aige thuas staighre seachas mar a bhí.

Is é a ghoillfeadh ar an aigne oscailte an deighilt dhénártha idir cogadh agus síocháin. Seon de Brútóin agus Lochlannaigh Phort Láirge ag áiteamh go raibh an Réamonnach ‘bunreachtúil’ agus in aghaidh an fhoréigin. Pé ní eile ina thaobh, ní raibh sé in aghaidh an fhoréigin.

Níorbh aon nath dó foréigean in aghaidh buachaillí óga na Gearmáine agus na hOstaire agus na Tuirce agus na Bulgáire agus Ruanda agus Burundi agus oirthear na hAfraice, ach ba chás leis go ndéanfaí piléir a chaitheamh le saighdiúirí impireacht na Breataine.

Ná níor mhiste leis an íobairt fola, fad is gurbh iad na buachaillí bochta a chuir sé féin amach chun troda nach dtitfeadh: go ndéanfadh fir óga Éireann agus na Breataine “spill their blood together…”, agus “their supreme sacrifice of life” a dhéanamh.

Fág an aimsir chaite i leataoibh na slí, is iad a chuid oidhrí siúd is mó a chuirfeadh an slac trasna ort. Ná bíodh aon amhras orainn: na Réamonnaigh is airde glam inniu is iad is túisce atá ar son go gclasóimis le comhghuaillíochtaí cogaidh arís.

Sin í an chúis is mó nár cheart aon aitheantas oifigiúil a thabhairt dó.

The Irish Times Logo
Commenting on The Irish Times has changed. To comment you must now be an Irish Times subscriber.
SUBSCRIBE
GO BACK
Error Image
The account details entered are not currently associated with an Irish Times subscription. Please subscribe to sign in to comment.
Comment Sign In

Forgot password?
The Irish Times Logo
Thank you
You should receive instructions for resetting your password. When you have reset your password, you can Sign In.
The Irish Times Logo
Please choose a screen name. This name will appear beside any comments you post. Your screen name should follow the standards set out in our community standards.
Screen Name Selection

Hello

Please choose a screen name. This name will appear beside any comments you post. Your screen name should follow the standards set out in our community standards.

The Irish Times Logo
Commenting on The Irish Times has changed. To comment you must now be an Irish Times subscriber.
SUBSCRIBE
Forgot Password
Please enter your email address so we can send you a link to reset your password.

Sign In

Your Comments
We reserve the right to remove any content at any time from this Community, including without limitation if it violates the Community Standards. We ask that you report content that you in good faith believe violates the above rules by clicking the Flag link next to the offending comment or by filling out this form. New comments are only accepted for 3 days from the date of publication.