Is míorúilt agus mistéir tú

Ní thuigeann muid i ndáiríre gur míorúilt atá san uile dhuine againn

‘Abair nach bhfuil ach aon iasc amháin san fharraige...’ grianghraf: getty images

‘Abair nach bhfuil ach aon iasc amháin san fharraige...’ grianghraf: getty images

 

Tá sliocht cáiliúil in A Portrait of the Artist as a Young Man le Joyce ina bhfuil Íosánach sagart ag trácht ar phianta Ifrinn agus ar an tsíoraíocht.

San aistriúchán a dhein Séamas Ó hInnéirghe ar an úrscéal, cuireann go fileata os ár gcomhair:

“An tSíoraíocht! Cén aigne dhuineata a thig leis a thuiscint?...Is minic a chonaic sibh gaineamh na trá. Chomh mín is a bhíonn a chuid gráinní bídeacha. Agus de na gráinní beaga bídeacha seo, cé mhéad acu ins an ghlac bheag a lámhaíonn leanbh ina shúgradh?

“Samhlaigí anois sliabh na gainimhe sin, an milliún míle ar airde, ag síneadh ón domhan go ruige na flaitheasa is faide uainn, agus an milliún míle ar leithead… agus é iolraithe chomh minic is a bhíonn duilleoga san fhoraois, braonta uisce insan aigéan fairsing, cleití ar éin, gainní ar éisc, fionnadh ar ainmhithe, dúradáin i bhforleithead anall an aeir; agus samhlaigí go dtagann éinín chuig an sliabh i ndeireadh gacha milliún bliain agus go n-iompraíonn sé ina ghob gráinne bídeach na gainimhe sin.

“Cén oiread milliún ar mhilliúin na n-aoiseanna a rachadh thart sula mbeadh fiú aon troigh chearnach amháin den sliabh sin iompartha seachad ag an éan sin, cén oiread aimsir na n-aimsirí sula mbeadh an t-iomlán seachad aige?”

Is píosa iontach scríbhneoireachta é, fág fírinne nó bréaga a bhfuil ann i leataoibh na slí.

Is ag iarraidh tadhal leis na nithe éigríochta atáthar leis an tsamhlaíocht is sínte meanman dá bhfuil ann, samhlaíocht níos sia amach ná na rud is lú is féidir leis an matamaitic breith air.

Is chuige sin atáim. An bhfuil aon mhatamaitic ann ar féidir léi na seansanna atá agatsa teacht ar an saol a mheas?

Nílim ag caint ar do mháthair a bheith torrach atáim, ná go díreach go mbeadh tusa difriúil ó chách eile a chéile. Tá sin míorúilteach go leor, ach go díreach go dtiocfadh tusa, tusa tú féin, tusa tú féinig féineach fhéin singilte aonair seachas aon duine eile den chintilliúin ilmholzilliún multiqhuilliún pluriganáireamhphlontrilliún iolramheganeamháirithe de sheansanna go dtiocfá ar bith, go nginfí tusa!

Ní féidir leis an matamaitic tú a ghabháil nó a cheapadh. Ba cheart go bhfaighfeá bás de gheit ach smaoineamh ar do ‘tharlú ann’.

Chuir duine a raibh samhlaíocht níos fairsinge ná an mhatamaitic aige mar seo é.

Abair nach bhfuil ach aon iasc amháin san fharraige. Sin farraigí uile an domhain soir siar, idir aigéin atlantacha agus ciúine agus indiacha agus farraigí agus mara agus lochanna ó thús go deireadh.

Agus abair go léimfidh an t-iasc aonair sin aníos am éigin, áit éigin, aon uair amháin?

Agus abair go bhfuil baoi tarrthála agat, agus go gcaitheann tú isteach sna huiscí seo é aon uair amháin.

Is lú an seans atá ann go dtiocfaidh tusa ar bith ná go léimfidh an t-iasc aníos tríd an mbaoi tarrthála sin!

Is é sin, is cuma nó míorúilt tú. Is cuma nó míorúilt gach duine. Ní thuigimid a mhíorúiltí is atáimid.

Ach focail sheanchaite iad sin. Níl aon fhocail ann a dhéanfaidh cur síos ar tusa a theacht ann, ach an oiread is nach bhfuil aon mhatamaitic. Táimidne anseo, nach iontach agus nach dochreidte sin!

Tá rud éigin le rá ag Shakespeare, mar a bhíonn, in Iúl Caesar:

‘But once he has attained the upmost round/ He then unto the ladder turns his back/ Looks in the clouds, scorning the base degrees/ By which he did ascend…’

Is ea. Bainimid céim éigin amach sa tseansúlacht gan chuibheas arb é a theacht go bith é. Uaireanta is gá smaoineamh gur thrasnaigh tusa an teorainn idir a bheith ann agus as.

Murab ionann agus daoine eile.

The Irish Times Logo
Commenting on The Irish Times has changed. To comment you must now be an Irish Times subscriber.
SUBSCRIBE
GO BACK
Error Image
The account details entered are not currently associated with an Irish Times subscription. Please subscribe to sign in to comment.
Comment Sign In

Forgot password?
The Irish Times Logo
Thank you
You should receive instructions for resetting your password. When you have reset your password, you can Sign In.
The Irish Times Logo
Please choose a screen name. This name will appear beside any comments you post. Your screen name should follow the standards set out in our community standards.
Screen Name Selection

Hello

Please choose a screen name. This name will appear beside any comments you post. Your screen name should follow the standards set out in our community standards.

The Irish Times Logo
Commenting on The Irish Times has changed. To comment you must now be an Irish Times subscriber.
SUBSCRIBE
Forgot Password
Please enter your email address so we can send you a link to reset your password.

Sign In

Your Comments
We reserve the right to remove any content at any time from this Community, including without limitation if it violates the Community Standards. We ask that you report content that you in good faith believe violates the above rules by clicking the Flag link next to the offending comment or by filling out this form. New comments are only accepted for 3 days from the date of publication.